محمد مهدى ملايرى

260

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

نوشته « 1 » و ظاهرا اين همان مرتبتى است كه ابن خردادبه گويد ايرانيان آن را خربران اصبهبد مىگفتند « 2 » ، ولى مسعودى مقام شهربراز را مرزبان المغرب نوشته « 3 » . مرزبان هم از مرتبتهائى است كه در كتابهاى عربى غالبا با اصبهبد و پادوسبان به جاى يكديگر به‌كار رفته است . و سردار سوّم نامش در طبرى رميوزان آمده « 4 » . به نوشتهء طبرى ، شاهين تا اسكندريه در مصر پيش رفت و كليد آن شهر را براى پرويز فرستاد و اين در سال بيست و هشتم از سلطنت او بود « 5 » . و رميوزان كه مأمور حمله به سوريه و فلسطين شده بود آنجاها را به تصرّف درآورد ، و در فلسطين به صليب واقعى مسيح ، يعنى همان چوبى كه با آن او را به دار كشيده بودند ، و آن را كشيشان در جائى پنهان كرده بودند ، دست يافت و آن را نزد پرويز فرستاد . و گويد كه اين در سال بيست و چهارم از سلطنت پرويز بود . شهربراز شهربراز با لشكريان خود مأمور گشودن قسطنطنيه پايتخت روم گرديده بود . او همه‌جا پيروزمندانه پيش رفت تا به دروازه‌هاى قسطنطنيه رسيد ، و آن شهر را در محاصره گرفت ، و سپس با سرداران ديگر ، كه هريك با سپاهيان خود مأموريتى داشتند ، به گشودن متصرّفات روم در شرق پرداختند و تمام سوريه و فلسطين را هم گشودند و از آنجا به مصر تاختند و در اسكندريه گنجينهء دولت روم را كه روميان از بيم محاصرهء قسطنطنيه آنها را بر كشتيها بار كرده ، و به قصد ارسال به كارتاژ از راه دريا روانه كرده بودند ، ولى باد مخالف آنها را به سوى اسكندريه برده بود ، دست يافتند . به نوشتهء مسعودى شهربراز در سواحل انطاكيه

--> ( 1 ) - طبرى ، 1 / 1061 . ( 2 ) - المسالك و الممالك ، ص 72 . مقام مردانشاه پدر مهر هرمز كه حكم اعدام خسروپرويز را اجرا كرد در طبرى فاودسبان نيمروز ذكر شده ( 1 / 1058 ) و ظاهرا اين همان مقامى است كه ابن خردادبه آن را هم به گفتهء ايرانيان نيمروز اصبهبد خوانده . ( 3 ) - مروج ، پلا ، ج 1 ، ص 319 . ( 4 ) - كريستن‌سن ، ايران ساسانى ، متن فرانسه 442 - 443 Romezan ( 5 ) - طبرى ، 1 / 1002 .